خانه طباطبا یی ها

خانه طباطبايي

اين خانه که در خيابان علوي قرار دارد،بنا بر کتيبه موجود در شاه نشين خانه، در سال 1298 ه.ق ساخته شده است و گفته اند دليل ساخت آن نشان دادن لياقت صاحب آ« در خواستگاري از دختر خاندان بروجردي (صاحب خانه بروجردي) و بيان هم شاني دو خانواده بوده است.

خانه طباطبايي از آن حاج سيد جعفر طباطبايي (از بازرگانان نطنزي مقيم کاشان و از تجار بنام فرش) بوده است و در زميني به مساحت 4730 متر مربع با هنرمندي استاد علي مريم احداث شده است. اين خانه داراي دو بخش مجزا و در اصل دو خانه مستقل است که به طرز ظريفي به هم مرتبط شده اند و البته تمامي عظمت و زيبايي خانه بر خلاف معماري امروز به درون خانه بر مي گردد نه نماي خارجي آن.

خانه طباطبايي از حيث گچ بري جزء نفايس آثار هنري است و نقاشي هاي آن نيز بعضاً به قلم ميرزا ابوالحسن ضيع الملک ترسيم شده است. معمار آن نيز گويا بر آن بوده است تا نمونه اي از انواع هنرهاي معماري سنتي و اصيل ايراني و اسلامي را در فضاهاي مختلف خانه بکار گيرد.

از ويژگي هاي معماري خانه طباطبايي، متقارن بودن آن است که در عين تقارن، متناسب است با استفاده در فصول مختلف سال به طوري که در تابستان ها با استفاده از بادگير ها، هواي بسيار مطبوع و خنکي به طور طبيعي و دايمي در زيرزمين ها جريان دارد و در زمستان ها نيز با استفاده از اتاق هاي رو به آفتاب و وسايل گرمازاي بسيار ساده، زندگي در آن دلپذير است.

مهمترين مجموعه فضايي خانه در جبهه جنوبي حياط بزرگتر است که در ميانه خود داراي ايوان ستونداري است که از لبه حياط اندکي عقبتر نشسته و حوض مستطيل شکلي در مقابل آن قرار دارد. قوس نيم دايره بر فراز ايوان، ستون هاي پرتزيين و جزئيات زيباي گچبري رنگي در ديوارها و سقف ايوان بر اهميت آن افزوده است. در پشت ايوان هم تالاري با شاه نشين قرار گرفته که از دو سو با حياط هاي کوچکي ارتباط دارد.

در دو طرف تالار و ايوان دو نورگير احداث شده که در نوع خود بي نظير است. معمار طراح و سازنده با استادي هر چه تمامتر در هر کدام از اين نورگيرها مقطع مربع شکل و چهار ضلعي کف را در ارتفاع اين نورگير تا سطح بام به يک پنجره وسيع دايره شکل مبدل ساخته که نظير آن در جاي ديگري ديده نمي شود. بدنه داخلي اين نورگيرها با نقاشي هاي ظريف و کاربندي هاي هندسي بسيار هنرمندانه تزيين شده اند.

شب هنگام به ويژه در شب هاي مهتابي، تماشاي آسمان پر ستاره کوير از داخل تالار پذيرايي و اتاق هاي مجاور آن از طريق اين نورگيرها منظره اي بديع و زيباست. گويي که ستاره ها را در طبقي دايره اي شکل گذارده اند و پيشکش ساکنان خانه کرده اند. جبهه شرقي حياط نيز مجموعه اي است متشکل از يک تالار و چهار اتاق سه دري.

بخش دوم خانه يعني خانه کوچکتر، شامل حياط کوچکي است که در شمال و جنوب آن تنها طاق نماها يا ايوانچه هايي ساخته شده اند و در جبهه شرقي آن يک پنج دري با دو اتاق در طرفين آن است. اين حياط علاوه بر منزل خدمه، قسمت بهاربند و اصطبل نگهداري اسب ها بوده است. خانه طباطبايي در سال هاي اخير به وسيله اداره ميراث فرهنگي کاشان تعمير و استحکام بخش شده است.